TRHT : Son yıllarda Erzurum’da artan dolandırıcılık vakalarının ortak bir noktası var: IBAN.
Sosyal medya üzerinden satış ilanları, sahte yatırım vaatleri, kapora tuzakları, hatta yardım kampanyası adı altında toplanan paralar… Paralar çoğu zaman mağdurun tanımadığı bir kişinin hesabına gönderiliyor. O hesap sahibi ise çoğu zaman şu savunmayı yapıyor:
“Ben hesabımı kiraladım ama dolandırıcılığı bilmiyordum.”
Peki gerçekten bilmiyor mu?
Ve daha önemlisi: Bilmemek sorumluluğu ortadan kaldırır mı?
İşte kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen düzenlemede, özellikle Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesi (nitelikli dolandırıcılık) kapsamında IBAN kullandırma meselesine yönelik netleştirici hükümler konuşuluyor.
Erzurum’da IBAN Üzerinden İşleyen Dolandırıcılık Zinciri
Emniyet kaynaklarına yansıyan ve adliyeye intikal eden dosyalarda sıkça görülen tablo şu:
Asıl dolandırıcı farklı şehirde
Paranın yatırıldığı hesap Erzurum’da ya da başka bir ilde
Hesap sahibi genellikle genç ya da maddi sıkıntı yaşayan biri
Hesap, belirli bir komisyon karşılığında “kiralanmış”
Bu sistem organize çalışıyor. Dolandırıcı kendisini gizliyor, risk IBAN sahibine kalıyor. Ancak mağdurun parası çoğu zaman birkaç saat içinde başka hesaplara dağıtılıyor.
Bugünkü uygulamada, hesap sahibinin “kastı” ispat edilmeden ağır ceza verilmesi zorlaşıyor. İşte yeni düzenlemede, hesap kullandırmanın başlı başına sorumluluk doğurup doğurmayacağı daha net çizilecek gibi görünüyor.
IBAN Kiralama: “Masum Bir Yardım” mı, Suça Ortaklık mı?
Erzurum’da özellikle işsiz gençler üzerinden yürütülen bu sistem, küçük bir komisyon karşılığında banka hesaplarının başkalarına kullandırılması şeklinde işliyor.
Ancak şu soruyu sormak gerekiyor:
Bir kişi, tanımadığı birine banka hesabını neden kullandırır?
Banka hesabı kimlik gibidir. Devletin finansal iz sisteminde adınıza açılmış bir kapıdır. O kapıdan geçen para, hukuken sizin sorumluluğunuzdadır.
Eğer 12. Yargı Paketi ile Türk Ceza Kanunu m.158 kapsamında açık bir düzenleme yapılırsa, “IBAN kiraladım ama bilmiyordum” savunması artık daha zor kabul görebilir.
Erzurum İçin Ne Anlama Geliyor?
Erzurum’da son yıllarda:
Sosyal medya üzerinden araç ve tarım makinesi satış dolandırıcılığı , Yatırım vaadiyle para toplama
Kapora dolandırıcılığı, Online alışveriş tuzakları
gibi vakalar artış gösterdi.
Mağdur çoğu zaman birikimini kaybediyor. Hukuki süreç uzun sürüyor. Para başka hesaplara dağıtıldığı için tahsil imkânı zayıflıyor.
Eğer yeni düzenleme:
IBAN sahibine daha açık sorumluluk yüklerse
Hesap kiralama fiilini doğrudan cezalandırılabilir hale getirirse
Bankalara daha sıkı bildirim yükümlülüğü getirirse
Erzurum’daki bu zincirin kırılması mümkün olabilir.
Asıl Soru: Caydırıcılık Sağlanacak mı?
Ceza artışı tek başına çözüm değildir.
Ancak belirsizliğin ortadan kalkması önemlidir.
Bugün Erzurum’da bazı gençler “nasıl olsa bir şey olmaz” düşüncesiyle hesaplarını kullandırıyorsa, açık ve net bir ceza tehdidi bu algıyı değiştirebilir.
Ama unutulmaması gereken bir gerçek var:
Dolandırıcılıkla mücadele sadece ceza hukuku meselesi değildir.
Eğitim, finansal bilinç, aile uyarısı ve kamu farkındalığı da en az yasa kadar önemlidir.
IBAN bir banka numarası değil, hukuki sorumluluktur.
Yargı Paketi gerçekten dolandırıcılık zincirinin zayıf halkasını hedef alacak mı?
Yoksa sadece kağıt üzerinde bir düzenleme mi olacak?
Erzurum kamuoyu bunu yakından takip etmeli.
Çünkü yarın mağdur olan bir başkası değil, biz olabiliriz.